«Το ΕΠΑ αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα για τον σχεδιασμό, τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο των παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται αμιγώς από εθνικούς πόρους».
To Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) καθορίζει το πλαίσιο του πολυετούς στρατηγικού προγραμματισμού χρηματοδότησης και παρακολούθησης των αναπτυξιακών παρεμβάσεων στην ελληνική επικράτεια, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας και στην εδραίωση μίας κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης.
Με το ΕΠΑ θεσπίστηκε ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ), ένα πλαίσιο κανόνων που διέπουν την κατάρτιση, τον συντονισμό, τη διαχείριση, τη χρηματοδότηση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την εφαρμογή των αναπτυξιακών παρεμβάσεων που υλοποιούνται στο πλαίσιο του ΕΠΑ. Στο ΣΔΕ της προγραμματικής περιόδου δύνανται να εξειδικεύονται περαιτέρω οι εφαρμοζόμενες διαδικασίες, ενώ στο Εγχειρίδιο Διαδικασιών κάθε περιόδου περιλαμβάνονται το σύνολο των διαδικασιών και εντύπων για τη διαχείριση και υλοποίηση των προγραμμάτων του ΕΠΑ, που διασφαλίζουν την αποτελεσματική και χρηστή διαχείριση των πόρων.
Οι δράσεις που υλοποιούνται μέσω του ΕΠΑ εντάσσονται σε στρατηγικούς στόχους, ειδικούς στόχους και αναπτυξιακές προτεραιότητες. Τα αποτέλεσμα ως προς την επίτευξη των στόχων παρακολουθούνται μέσω του συστήματος δεικτών του ΕΠΑ.
Το ΕΠΑ δομείται σε Τομεακά (ΤΠΑ), Περιφερειακά (ΠΠΑ) και Ειδικά Προγράμματα Ανάπτυξης.
Το ΕΠΑ υλοποιείται σε προγραμματικές περιόδους, κατά κανόνα πενταετούς διάρκειας, η οποίες δύναται να παρατείνονται με απόφαση του αρμόδιου για το ΕΠΑ Υπουργού.
Οι δράσεις του ΕΠΑ χρηματοδοτούνται μέσω του εθνικού σκέλους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ).
Το ΕΠΑ υλοποιείται με τρόπο που διασφαλίζει τη συμπληρωματικότητα με τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα ειδικά προγράμματα ανάπτυξης, καθώς και μεταξύ των ΤΠΑ και ΠΠΑ, με σκοπό τη δημιουργία συνεργειών, την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και του κινδύνου διπλής χρηματοδότησης.
Δομικά στοιχεία ΕΠΑ
Το νομικό πλαίσιο του
ΕΠΑ ορίζεται στον
ν.5264/2025
Τομεακά Προγράμματα
Περιφερειακά Προγράμματα
Ειδικά Προγράμματα
Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ)
Εγχειρίδιο
Διαδικασικών ΣΔΕ
Προγραμματική
Περίοδος
Ολοκληρωμένο
Πληροφοριακό
Σύστημα ΟΠΣ ΕΠΑ
Χρηματοδοτείται από το
εθνικό ΑΠΔΕ
Κατάρτιση και Έγκριση ΕΠΑ και Προγραμμάτων
Το σχέδιο του ΕΠΑ κάθε προγραμματικής περιόδου καταρτίζεται από τη Γενική Γραμματεία ΠΔΕ και ΕΠΑ λαμβάνοντας υπόψη το σχέδιο ανάπτυξης της χώρας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας, την κοινωνική συνοχή και την εθνική στρατηγική για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, συνεκτιμώντας τις προτάσεις των αρμόδιων φορέων. Το σχέδιο, κατ’ ελάχιστον περιλαμβάνει:
Εθνικούς Στόχους
προγραμματικής
περιόδου
Προγράμματα
(Τομεακά, Περιφερειακά) προγραμματικής περιόδου
Προϋπολογισμό ΕΠΑ
- κατανομή σε Τομεακά και Περιφερειακά προγράμματα
Χρονοδιάγραμμα Υλοποίησης ΕΠΑ προγραμματικής περιόδου
Επιδιωκόμενα αποτελέσματα ΕΠΑ προγραμματικής περιόδου
Το σχέδιο του ΕΠΑ τίθεται σε δημόσια διαβούλευση στον διαδικτυακό τόπο www.opengov.gr για διάστημα τριάντα (30) τουλάχιστον ημερών.
To τελικό σχέδιο εγκρίνεται με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ). Μετά την έγκριση του ΕΠΑ, τα Υπουργεία και τις Περιφέρειες καταρτίζουν τα Τομεακά και Περιφερειακά Προγράμματα. Τα προγράμματα υποβάλλονται στη Γενική Γραμματεία ΠΔΕ και ΕΠΑ και κατόπιν αξιολόγησης της συμβατότητας με το ΕΠΑ, εγκρίνονται από τον αρμόδιο για το ΕΠΑ Υπουργό. Το ΕΠΑ, τα ΤΠΑ και ΠΠΑ, μετά την έγκρισή τους και την έναρξη υλοποίησής τους, ακολουθεί η εξειδίκευση τους, περιλαμβάνοντας πρόσθετους ειδικούς στόχους και προτεραιότητες, κατανομή των αναλογούντων πόρων στις προτεραιότητες, καθώς και δείκτες παρακολούθησης των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων.Παρακολούθηση ΕΠΑ και Προγραμμάτων
Η πρόοδος της υλοποίησης του ΕΠΑ παρακολουθείται ετησίως και ενδιάμεσα κατά τη διάρκεια της πενταετούς προγραμματικής περιόδου.
Η παρακολούθηση περιλαμβάνει την αποτύπωση και αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων, ιδίως ως προς την επίτευξη των στόχων και προτεραιοτήτων τους, όπως αυτά εξειδικεύονται με την απόφαση του αρμόδιου για το Ε.Π.Α. Υπουργού, ως προς τη συμβολή τους στην αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας, την τήρηση των προβλεπόμενων στο Σ.Δ.Ε., καθώς και ως προς την ύπαρξη χρονικών ή άλλων αποκλίσεων κατά την υλοποίηση.
Για το ΕΠΑ εκδίδεται ετήσια και ενδιάμεση έκθεση παρακολούθησης προόδου. Οι εκθέσεις εγκρίνονται από την Επιτροπή Παρακολούθησης και από τον Γενικό Γραμματέα ΠΔΕ και ΕΠΑ.
Οι εκθέσεις δημοσιεύονται στον ιστότοπο του ΕΠΑ.
Τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης έκθεσης παρακολούθησης, σε συνδυασμό με συστάσεις της Επιτροπής Παρακολούθησης, λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο διαχείρισης του ΕΠΑ και δύναται να οδηγήσουν σε διορθωτικές παρεμβάσεις, σε τροποποίηση των ΤΠΑ και των ΠΠΑ και σε αναθεώρηση του ΕΠΑ.
Φορείς του συστήματος διαχείρισης του ΕΠΑ
Οι φορείς διαχείρισης του ΕΠΑ είναι:
Η Συντονιστική
Υπηρεσία
Οι Υπηρεσίες
Διαχείρισης
Φορείς
Υλοποίησης
Οι φορείς διαχείρισης του ΕΠΑ είναι:
Το ΕΠΑ 2021-2025, αποτελεί το ΕΠΑ της πρώτης προγραμματικής περιόδου, το οποίο ενεργοποιήθηκε την 1/7/2021. Σήμερα, διανύουμε την 2η προγραμματική περίοδο του ΕΠΑ, το ΕΠΑ 2026-2030. Περισσότερες πληροφορίες για το θεσμικό πλαίσιο που διέπει το ΕΠΑ κάθε προγραμματικής περιόδου και την πορεία υλοποίησης μπορούν να αναζητηθούν στις αντίστοιχες ενότητες.
ΕΠΑ 2021 - 2025
ΕΠΑ 2026 - 2030